Yayınlanğan · Crimean Tatar

Çinde şirket qayd etüv: vesiqalar, adımlar ve müddet

Çin Halq Cumhuriyetinde (esas qıta) şirket qurmaq istegen ecnebiy tesisçiler içün ameliy rehber: kerekli vesiqalar, qayd etüv adımları ve adette beklengen müddetler. Bu yazı umumiy malümat içün olup, hukukiy ya da vergi mesleatı sayılmaz.

Çin bazarına kirmege niyet etken ecnebiy tesisçiler içün şirket qayd etüv — uzun ve dikkatlı planlaştırma talap etken süreçtir. Bu yazıda esas qıta Çininde (materik) şirket quruvnıñ umumiy manzarasını, kerekli vesiqalarnı, adımlarnı ve adette beklengen müddetlerni añlatamız. Lütfen diqqat etiñiz: bu material tek umumiyl malümat ve tanışlıq maqsatındadır; hukukiy, vergi ya da investitsiya mesleatı değildir. Anıq qararlar içün Çinde litsenziyalanğan hukukşı ve buhgalterge müracaat etiñiz.

Şirket çeşitini saylav: ne ile başlamaq kerek

Çinde ecnebiy investorlar içün eñ sıq qullanılğan şirket şekli — Ecnebiy İnvestitsiyalı Şirket (foreign-invested enterprise). Onıñ eñ yayğın alt-çeşiti — Mesuliyeti Sınırlı Şirket (limited liability company, Çince “youxian zeren gongsi”). Bu şekil, ecnebiy tesisçige müstaqil idare etüv ve kâr almaq imkânı bere, şu sebepnen esasen tercih etile.

Saylavdan evel şunı anıqlaştırıñız:

• Faaliyet saası — bazı tarama saalar (meselâ, finans, maarif, sıhhat, telekommunikatsiya) hususiy litsenziya ve ya qoşımca tasdiq talap ete.
• Tesisçiler — şirketni bir ya bir qaç şahıs, ya da ecnebiy şirket quruv mümkün. Her tesisçiniñ vesiqaları ayrı-ayrı hazırlanmalı.
• Yer — şirketniñ qayd etilgen adresi (ofis) kerek. Bazı şeerlerde “virtual” ya da inkubator adresleri qullanıla, amma bu meseleni yerli qayd etüv organı ile anıqlaştırmaq kerek.

Kerekli vesiqalar: tesisçi tarafından hazırlanacaq

Ecnebiy tesisçi içün eñ çoq vaqıt alğan qısım — vesiqalarnı toplav ve tasdiqletüvdir. Adette aşağıdakiler talap etile:

• Pasport nushası — ecnebiy şahıs tesisçi içün; adette notarial tasdiq ve Çin tiline tercime talap etile.
• Tesisçi şirket vesiqaları — eger tesisçi — ecnebiy yuridik şahıs ise: qurulış şahadetnamesi, ticariy reyestr çıqarışı, nizamname, direktorlar ve aktsionerler aqqında malümat. Bu vesiqalar adette apostil ya da konsulluq legalizatsiyasından keçirilmesi ve Çin tiline tercime etilmesi kerek.
• Bank ma’lumotnaması — tesisçiniñ bank hesabı aqqında qısqa tasdiq.
• Şirket adı — evelden teklif etilgen adlar (adette 3–5 variant) ve olarnıñ Çince tercimesi. Adnı qayd etüv organına tasdiqletmek kerek.
• Nizamname (ustav) — şirketniñ idare qurulışı, paylar, kâr bölüşüvi qaidelerini belgilegen resmiy vesiqa.
• Qayd etilgen adres tasdiqı — ofis icar şartnamesi ya da mülk sahibiniñ tasdiqı.
• Direktor ve qanuniy vekil tayinlav qararı — şirketniñ qanuniy vekili (legal representative) adette Çinde yaşamaq ve işlemek imkânı olğan şahıs olmalı.

Vesiqalarnıñ til, format ve tasdiq talpaları şeer ve vilayetke köre farq etile bile. Şu sebepnen evelden yerli qayd etüv organınıñ (SAMR — Bazar Nazaret ve İdare etüv İdaresi) resmiy saytındaki talapnamesini teksirip çıqıñız.

Tercime ve notariat aqqında qayd

Çin organları adette Çin tilindeki vesiqalarnı talap ete. Tercimelerni litsenziyalanğan tercime şirketi vastasınen yapmaq ve tercimege tasdiq qoydurmaq kerek. Ecnebiy resmiy vesiqalar içün apostil (Eağer memleket Apostil Konventsiyasına qoşulğan olsa) ya da Çin konsulluğında legalizatsiya talap etile bile.

Qayd etüv adımları: sıra ile

1. Adnı evelden tasdiqletüv

Şirket adını qayd etüv organına teklif etiñiz. Ad tasdiqlanmasa, bütün qayd etüv süreci toqtatıla bile. Adnıñ Çin tilindeki yazılışı, latince versiyası ve faaliyet saası ile uyğun olmasına diqqat etiñiz.

2. Vesiqalarnı toplav ve tasdiqletüv

Yuqarıda sayılğan vesiqalarnı toplañız, tercime etiñiz ve kerekli tasdiqlerni alıñız. Bu adım eñ uzun süreç ola bile, çünki ecnebiy memleketlerdeki notariat, apostil ve tercime işleri vaqıt ala.

3. Qayd etüv müracaatı

Vesiqalar toplanğandan soñ, müracaat yerli SAMR organına (ya da onlayn platforma vastasınen) berile. Müracaatneticesinde “işletme litsenziyası” (business license) berile — bu şirketniñ qanuniy olaraq mevcut olğanını tasdiqlay.

4. Möhür ve bank hesabı

Litsenziya alınğandan soñ şirket möhürini (pecat) yasatmaq, bankta esas hesap açmaq ve vergi qayd etüvini tamamlamaq kerek. Bank hesabı açuv içün şirket vesiqaları ve qanuniy vekilniñ şahsiyeti talap etile.

5. Qoşımca qayd etüvler

Faaliyet saasına köre qoşımca qayd etüvler (meselâ, gümrük, valyuta, sanayiye ve ticaret) kerek ola bile. İşçi almaq içün de ayrıca iş berüv qayd etüvi talap etile.

Müddet: adette ne qadar vaqıt kerek

Anıq müddetni hiç kimse kepillik bere almaz, çünki ol vesiqalarnıñ tayarlığına, şeerge, faaliyet saasına ve tasdiq organlarınıñ iş yüküne bağlı. Amma umumiy olaraq böyle bir manzara bar:

• Ad tasdiqı — bir qaç kün.
• Vesiqalarnı toplav ve tasdiqletüv — ekseriyetle bir qaç afta; ecnebiy memleketlerdeki legalizatsiya ve tercime işleri sebepinen uzayuv mümkün.
• Qayd etüv müracaatı ve litsenziya — vesiqalar tam olğanda adette bir qaç iş künü.
• Bank hesabı ve möhür — bir qaç kün, banknıñ talap etken qoşımca teksirüvlerine köre uzayuv mümkün.

Yani, toplam süreç adette bir-eki aftan bir-eki ayğa qadar süre bile. Eger tesisçi vesiqalarnı evelden hazırlap, tercime ve legalizatsiya işlerini parallel yürsetse, süreçni qısaltmaq mümkün.

Ameliy maslahatlar

• Yerli mutahassısnen işleñiz. Çin qayd etüv qaideleri vilayetke köre farq etile; yerli hukukşı ya da qayd etüv agentligi siziñ işiñizni tezleştire.
• Vesiqalarnı evelden teksiriñiz. Ad, adres ve faaliyet saasını qayd etüvden evel anıqlaştırıñız — soñraki deñiştirmeler qoşımca vaqıt ve masraf talap ete.
• Qanuniy vekilni düzgün saylañız. Bu şahıs şirket namına resmiy işler yürüte, şu sebepnen onıñ Çinde işlemek imkânı ve mesuliyetni añlavı müim.
• Vergi ve buhgalteriya sistemasını evelden qurıñız. Qayd etüvden soñ derhal aylıq/üç aylıq bildirüv mecburiyetleri başlana; buhgalteriyanı vaqtında yolğa qoymaq kerek.
• Barlıq resmiy talapnamelerni resmiy qaynaklardan alıñız. Forum ya da eski makalelerdeki malümat eskirgen ola bile.

Netice

Çinde şirket qayd etüv — tesisçiden dikkat, sabır ve düzgün vesiqa tayarlığını talap etken süreçtir. Adnı tasdiqletüvden bank hesabına qadar her adım bir-birine bağlı; bir adımdaki eksiklik bütün süreçni toqtata bile. Bu yazıdaki malümat tek umumiy tanışlıq içündir ve hukukiy ya da vergi mesleatı yerine keçmez. Anıq qararlar ve müracaatlar içün Çinde litsenziyalanğan mutahassıslarğa müracaat etiñiz.